
Gitara öyrənmək istəyən çox adam eyni yerdə ilişib qalır: internetdə minlərlə video var, amma hansından başlamaq, nəyi hansı ardıcıllıqla öyrənmək bəlli deyil. Nəticədə bir neçə həftə təsadüfi videolara baxılır, barmaqlar ağrıyır və gitara küncə qoyulur. Bu yazıda sıfırdan ilk mahnıya qədər yolu aydın mərhələlərə bölmüşəm — hər mərhələdə nə öyrənməli, nəyə diqqət etməli və növbəti addıma nə vaxt keçməli olduğunu izah edirəm.
Gitara öyrənmək nə deməkdir?
Gitara öyrənmək — sol əllə akkord və notları təmiz tutmaq, sağ əllə sabit ritm yaratmaq və bu iki bacarığı mahnının içində birləşdirmək deməkdir. Başlanğıc mərhələdə məqsəd virtuozluq deyil, bir neçə akkordla sevdiyin mahnını rahat çala bilməkdir.
Bu tərif vacibdir, çünki başlayanlar çox vaxt yalnız sol ələ — akkordlara fikir verir. Halbuki mahnını mahnı edən ritmdir. Ona görə aşağıdakı yol xəritəsində sol və sağ əl paralel inkişaf edir.
Başlamazdan əvvəl: 3 qərar
Hansı alətlə başlamalı?
Neylon simli klassik gitara barmaqları daha az yorur və uşaqlar, eləcə də ilk dəfə başlayanlar üçün rahatdır. Metal simli akustik gitara mahnı oxuyub müşayiət etmək üçün ən populyar seçimdir. Rok və solo ifa istəyirsənsə, elektro gitara ilə başlamaq da mümkündür. Ətraflı müqayisə ilk gitaranı necə seçməli yazısında və alətlər səhifəsində var.
Özün, yoxsa müəllimlə?
Video dərslərlə özün öyrənmək mümkündür və bir çox insan belə başlayır. Çətinlik ondadır ki, video sənin səhvini görmür: əlin səhv vəziyyətdə dayanırsa, bu vərdişə çevrilir və sonradan düzəltmək daha çətin olur. Müəllim isə səhvi ilk gündən görür və yolu sənin tempinə görə qurur.
Nə qədər vaxt ayıra bilərsən?
Həftədə bir dəfə uzun məşqdən daha faydalısı hər gün qısa məşqdir. Gündə 15–20 dəqiqə ayıra bilirsənsə, başlamaq üçün kifayətdir. Bu vaxtı necə bölmək lazım olduğunu evdə gündə 20 dəqiqəlik məşq planı yazısında izah etmişəm.
Mərhələ-mərhələ yol xəritəsi
Mərhələlərin müddətini qəsdən yazmıram: hər kəsin tempi fərqlidir və vaxtla yox, bacarıqla ölçmək daha düzgündür. Hər mərhələnin sonunda “növbəti addıma hazıram” meyarı var — onu rahat yerinə yetirə bilirsənsə, irəli get.
Mərhələ 1. Alətlə tanışlıq
Növbəti addıma hazıram: gitaranı özüm kökləyə bilirəm və hər simdə ayrı-ayrı təmiz səs çıxarıram.
- Düzgün oturuş: bel düz, çiyinlər rahat, gitara bədənə yaxın.
- Sol əlin baş barmağı qolun arxasında, barmaqlar pərdələrin üzərində əyilmiş vəziyyətdə.
- Simlərin adları (qalından nazikə: E, A, D, G, B, E) və pərdə anlayışı.
- Kökləyici (tuner) tətbiqi ilə gitaranı kökləmək — hər məşqdən əvvəl.
Mərhələ 2. İlk akkordlar
Ən asan açıq akkordlardan başla: Em, Am, sonra E, D, G, C. Hansı ardıcıllıqla öyrənməyin rahat olduğunu hər başlayanın bilməli olduğu 8 akkord yazısında ətraflı izah etmişəm. Bu mərhələdə əsas məqsəd akkordun təmiz səslənməsidir: hər simi ayrıca çal və boğulan səs olub-olmadığını yoxla.
Növbəti addıma hazıram: iki akkord arasında yavaş tempdə dayanmadan keçid edə bilirəm.
Mərhələ 3. Ritm və sağ əl
Akkordları tanıyandan sonra sağ əl işə düşür. Əvvəlcə dörd sadə aşağı vuruşla, sonra aşağı-yuxarı naxışlarla məşq et. Metronom bu mərhələnin ən yaxşı dostudur. Başlayanlar üçün ən faydalı naxışları gitarada ritm: 6 vuruş naxışı yazısında topladım.
Növbəti addıma hazıram: metronomla bir naxışı ritmdən çıxmadan bir neçə dəqiqə çala bilirəm.
Mərhələ 4. İlk mahnı
İlk mahnını seçərkən iki-dörd akkordlu, yavaş və ya orta tempdə olan mahnı seç. Əvvəlcə mahnının akkord ardıcıllığını ritmsiz öyrən, sonra sadə naxışla çal, sonda isə səsli oxumağı əlavə et. Mahnını bütövlükdə deyil, hissə-hissə öyrən: əvvəl nəqərat, sonra bənd.
Növbəti addıma hazıram: mahnını dayanmadan başdan sona çala bilirəm, kiçik səhvlər olsa belə.
Mərhələ 5. Genişlənmə: öz yolunu seç
- Barre akkordları (məsələn, F) — qolun istənilən yerində akkord tutmağa imkan verir. Əl hazır olanda, tələsmədən öyrənilir.
- Barmaqla ifa (fingerstyle) və arpecio — xüsusilə klassik gitarada əsas texnikadır.
- Solo, rifflər və improvizasiya — elektro gitara ilə daha rahatdır.
- Not və musiqi nəzəriyyəsi — məcburi deyil, amma bir mərhələdən sonra öyrənməyi sürətləndirir.
Gitara öyrənmək nə qədər vaxt aparır?
Qısa cavab: bu, məşqin tezliyindən, məqsədindən və öyrənmə tempindən asılıdır. İlk akkordları və sadə mahnını müntəzəm məşqlə nisbətən qısa müddətdə çalmaq mümkündür; sərbəst və peşəkar ifa isə illərlə davam edən prosesdir.
İnternetdə “bir ayda gitara öyrən” kimi vədlərə tez-tez rast gəlinir. Belə rəqəmlərə ehtiyatla yanaş: kimin, gündə nə qədər məşq edərək və hansı səviyyəyə çatdığı adətən deyilmir. Daha faydalı sual budur: irəliləyişə nə təsir edir?
| Amil | İrəliləyişi sürətləndirir | İrəliləyişi yavaşladır |
|---|---|---|
| Məşq tezliyi | Hər gün qısa məşq | Həftədə bir dəfə uzun məşq |
| Məşqin keyfiyyəti | Konkret məqsədlə, yavaş və təmiz çalmaq | Eyni şeyi düşünmədən təkrarlamaq |
| Geri bildirim | Müəllim və ya özünü qeydə alıb dinləmək | Səhvləri heç kimin görməməsi |
| Alət | Rahat, düzgün tənzimlənmiş gitara | Simləri çox hündür, kökü tez qaçan alət |
| Motivasiya | Sevdiyin mahnılar üzərində işləmək | Yalnız quru texniki məşqlər |
Ən çox rast gəlinən 6 çətinlik və həlli
Barmaq uclarının ağrıması
İlk həftələrdə normaldır — məşq etdikcə dəri bərkiyir. Qısa, amma hər gün məşq et, simləri lazım olduğundan güclü sıxma. Klassik gitaranın neylon simləri bu mərhələni yüngülləşdirir.
Akkord keçidlərinin yavaş olması
Keçid yavaşlığı başlayanların ən çox şikayət etdiyi məsələdir. Həll: iki akkordu seç və yalnız onların arasında keçid məşq et. Barmaqları bir-bir deyil, birlikdə yerləşdirməyə çalış və ortaq barmaqları yerində saxla.
Ritmdən çıxmaq
Akkord dəyişəndə sağ əl dayanırsa, mahnı “qırılır”. Sağ əl heç vaxt dayanmamalıdır — hətta sol əl hazır olmasa belə. Bunun üçün yavaş tempdə metronomla məşq et.
F akkordu və barre
Bir çox başlayan F akkorduna çatanda ruhdan düşür. Bu, normaldır: barre əl gücü və düzgün bucaq tələb edir. Əvvəlcə sadələşdirilmiş F formasından başla, tam barre-ni isə zamanla əlavə et.
Motivasiyanın düşməsi
Kiçik və ölçülə bilən məqsədlər qoy: bu həftə bir akkord keçidi, gələn həftə bir nəqərat. Özünü telefonla qeydə al — bir ay sonra əvvəlki qeydlə müqayisə etmək irəliləyişi görməyə kömək edir.
Gitaranın tez-tez kökdən çıxması
Yeni simlər ilk günlərdə dartıldıqca tez-tez kökdən çıxır — bu, normaldır. Hər məşqdən əvvəl kökləyici ilə yoxla. Əgər alət ümumiyyətlə kök saxlamırsa, kökləmə açarlarını usta yoxlamalıdır.
İlk həftə üçün nümunə plan
Gitaranı təzəcə almısansa və haradan başlayacağını bilmirsənsə, ilk həftəni belə qura bilərsən. Hər gün təxminən 15–20 dəqiqə kifayətdir:
| Gün | Nə edirik | Məqsəd |
|---|---|---|
| 1-ci gün | Oturuş, gitaranın tutulması, kökləyici tətbiqlə kökləmə | Alətlə rahat olmaq |
| 2-ci gün | Simlərin adları, hər simdə ayrı-ayrı təmiz səs çıxarmaq | Sağ və sol əlin ilk koordinasiyası |
| 3-cü gün | Em akkordu: hər simi ayrıca yoxlayaraq təmiz səsləndirmək | İlk akkord |
| 4-cü gün | Am akkordu və Em ilə Am arasında yavaş keçid | İlk keçid |
| 5-ci gün | Em və Am ilə dörd aşağı vuruş, metronomla yavaş tempdə | Sol və sağ əli birləşdirmək |
| 6-cı gün | E akkordu əlavə etmək, üç akkord arasında keçid | Akkord ehtiyatını artırmaq |
| 7-ci gün | Həftənin təkrarı və özünü telefonla qeydə almaq | İrəliləyişi görmək |
Bu plan sabit qayda deyil: bir gündə alınmayan addımı növbəti gün təkrarlamaq tamamilə normaldır. Əsas olan hər gün gitaraya toxunmaqdır.
Böyük yaşda gitara öyrənmək gecdirmi?
Xeyr. Gitara öyrənmək üçün yaş məhdudiyyəti yoxdur — dərslərimdə həm uşaqlar, həm də böyüklər var. Böyüklərin bir üstünlüyü də var: onlar nə istədiklərini bilirlər və məşqi şüurlu planlaşdıra bilirlər. Əsas çətinlik adətən vaxt tapmaqdır, ona görə də qısa, müntəzəm məşq və sənə uyğun format (məsələn, onlayn və ya evdə dərs) seçmək vacibdir.
Övladın üçün başlamaq istəyirsənsə, yaş və alət seçimi haqqında uşaqlar üçün gitara dərsləri yazısına bax.
Müəllimlə öyrənmək nəyi dəyişir?
Müəllim yol xəritəsini sənin üçün fərdiləşdirir: hansı mərhələdə olduğunu, hansı bacarığın geri qaldığını və növbəti addımın nə olmalı olduğunu görür. Ən vacibi isə səhvləri vərdişə çevrilməmiş düzəldir. Dərslərdə akkordlar və praktik məşqlərlə başlayırıq, sevdiyin mahnıları proqrama əlavə edirik, not və nəzəriyyəni isə istəyə görə tədricən daxil edirik.
Haradan başlayacağını bilmirsənsə, müəllimlə tanış ol və ya gitara kursları haqqında ana səhifədə oxu. İlk sınaq dərsi ödənişsizdir — səviyyəni və məqsədini birlikdə müəyyən edirik. Yeni başlayanlar üçün proqramın necə qurulduğunu sıfırdan gitara dərsləri səhifəsində görə bilərsən.
Tez-tez verilən suallar
Gitara öyrənmək üçün musiqi təhsili lazımdır?
Xeyr. Gitara öyrənməyə sıfırdan başlamaq olar. Akkordlar sxemlər vasitəsilə öyrənilir, not və nəzəriyyə isə istəyə görə sonradan əlavə olunur.
Gitara öyrənmək nə qədər vaxt aparır?
Bu, məşq tezliyindən, məqsəddən və şəxsi tempdən asılıdır. İlk akkordları və sadə mahnını müntəzəm məşqlə nisbətən qısa müddətdə çalmaq mümkündür, sərbəst ifa isə davamlı məşq tələb edir.
Gitaranı özüm evdə öyrənə bilərəmmi?
Bəli, video dərslər və tətbiqlərlə başlamaq mümkündür. Amma səhvləri görən biri olmadıqda səhv vərdişlər formalaşa bilər. Ən azı vaxtaşırı müəllimlə dərs etmək və özünü qeydə alıb dinləmək kömək edir.
Başlayan üçün hansı gitara daha asandır?
Neylon simli klassik gitara barmaqları daha az yorur və başlanğıc üçün rahatdır. Mahnı oxuyub müşayiət etmək istəyirsənsə, akustik gitara daha uyğundur.
Gündə nə qədər məşq etmək lazımdır?
Başlanğıc üçün gündə 15–20 dəqiqəlik müntəzəm və məqsədli məşq kifayətdir. Həftədə bir dəfə uzun məşqdən hər gün qısa məşq daha faydalıdır.
İlk öyrənməli olduğum akkordlar hansılardır?
Ən asan başlanğıc Em və Am akkordlarıdır. Sonra E, D, G və C əlavə olunur. Bu akkordlarla bir çox populyar mahnını çalmaq mümkündür.


