
Foto: Mcgaggles, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0); kəsilib.
İlk gitara seçimi çox vaxt ən çaşdırıcı addımdır: mağazada onlarla model var və hamısı bir-birinə bənzəyir. Yaxşı xəbər budur ki, başlanğıc üçün bahalı alət lazım deyil — sənə uyğun və rahat alət lazımdır. Bu yazıda alət növlərini, ölçünü və almadan əvvəl yoxlamalı olduğun məqamları sadə dillə izah edirəm.
Əvvəlcə məqsədini müəyyən et
Gitara seçimi hansı musiqini çalmaq istədiyindən başlayır. Klassik əsərlər və barmaqla ifa (fingerstyle) üçün bir alət, pop-rok mahnılarını oxuyub müşayiət etmək üçün başqa alət daha rahatdır. Rok və solo ifa istəyirsənsə, elektro gitaraya baxmaq məntiqlidir.
Əgər hələ bilmirsənsə, narahat olma: ilk dərsdə səviyyəni və marağını birlikdə müəyyən edirik, aləti də ona görə seçirik.
Hansı gitara növü başlayanlar üçün uyğundur?
- Klassik gitara — neylon simləri yumşaqdır, barmaqları az yorur. Uşaqlar və ilk dəfə başlayanlar üçün ən rahat seçimdir.
- Akustik gitara — metal simlidir, səsi parlaq və gurdur. Mahnı oxuyarkən müşayiət və pop-rok üçün ən populyar seçimdir.
- Elektro gitara — gücləndirici ilə çalınır, nazik simləri solo və rifflər üçün rahatdır.
- Ukulele — kiçik və yüngüldür, 4 neylon simi var. Kiçik yaşlı uşaqlar üçün ideal başlanğıcdır.
Ölçü və rahatlıq
Alət bədəninə uyğun olmalıdır. Uşaqlar üçün 1/2 və ya 3/4 ölçülü klassik gitaralar var; böyüklər üçün adətən tam ölçü (4/4) seçilir. Oturanda gitaranın gövdəsi qoltuğunun altına rahat sığmalı, sol əlin qolun başına çatmalıdır.
Mümkünsə, almadan əvvəl aləti əlinə götür: ağırlığını, qolun qalınlığını və simlərin basılmasının nə qədər çətin olduğunu hiss et.
Almadan əvvəl yoxlama siyahısı
- Simlər qola çox yüksək deyil — basanda barmaqlar ağrımamalıdır.
- Qol düzdür, əyilmə və çat yoxdur.
- Kökləmə açarları rahat fırlanır və kök saxlayır.
- Bütün pərdələrdə səs təmizdir, cingildəmə (vızıltı) yoxdur.
- Elektro gitarada kabel qoşulanda xışıltı olmur.
Büdcə: nə qədər xərcləmək lazımdır?
Ən ucuz modellər bəzən çalmağı çətinləşdirir: simlər yüksək olur, kök tez qaçır və bu, motivasiyanı azaldır. Ən bahalı modelə də ehtiyac yoxdur. Orta seqmentdən, tanınmış istehsalçının başlanğıc modelini seçmək adətən ən yaxşı balansdır.
Aləti alandan sonra mütləq kökləyici (tuner) tətbiqi yüklə və simlərin vaxtaşırı dəyişdirilməsini unutma.
Gitara növlərinin müqayisəsi
Başlayanlar üçün ən rahat seçim adətən neylon simli klassik gitaradır. Mahnı oxuyub müşayiət etmək istəyənlər akustik, rok və solo sevənlər elektro, kiçik yaşlı uşaqlar isə ukulele seçir.
Cədvəl ümumi istiqamət verir, qərar isə sənin məqsədindən və əlinin rahatlığından asılıdır. İstənilən aləti ilk dərsdə birlikdə yoxlayıb müəyyənləşdirmək olar.
| Alət | Simlər | Səsi | Kimlər üçün rahatdır |
|---|---|---|---|
| Klassik gitara | 6 neylon sim | Yumşaq, isti | Uşaqlar, ilk dəfə başlayanlar, klassik və barmaqla ifa |
| Akustik gitara | 6 metal sim | Parlaq, gur | Mahnı oxuyub müşayiət etmək, pop-rok |
| Elektro gitara | 6 nazik metal sim | Gücləndirici və efektlə dəyişir | Rok, blyuz, solo ifa |
| Ukulele | 4 neylon sim | Yüngül, incə | Kiçik yaşlı uşaqlar, sürətli start |
Neylon və metal sim: barmaqlar nə hiss edir?
Başlayanların ən çox şikayət etdiyi məsələ barmaq ucundakı ağrıdır. Neylon simlər yumşaq olduğu üçün ilk həftələrdə barmağı az yorur. Metal simlər nazikdir və basanda daha kəskin hiss olunur, amma bir neçə həftə müntəzəm məşqdən sonra barmaq uclarında dəri bərkiyir.
Buna görə uşaqlar və ağrıya tez həssas olanlar üçün neylon simli alətlə başlamaq məntiqlidir. Akustik və ya elektro seçirsənsə, məşqi qısa, amma müntəzəm et: gündə 15–20 dəqiqə uzun fasilələrdən daha faydalıdır.
Uşaq üçün ölçünü necə müəyyən etməli?
Uşaq gitaraları kiçik ölçülərdə olur: 1/4, 1/2, 3/4 və tam ölçü (4/4). Aşağıdakı yaş aralıqları yalnız təxmini istiqamətdir, əsas meyar uşağın boyu və qolunun uzunluğudur.
| Ölçü | Təxmini yaş | Qeyd |
|---|---|---|
| Ukulele | Kiçik yaşlı uşaqlar | Ən yüngül və kiçik alət, 4 sim |
| 1/2 | Təxminən 6–9 yaş | Boyu və qol uzunluğu ilə yoxla |
| 3/4 | Təxminən 9–12 yaş | Sol əl qolun başına rahat çatmalıdır |
| 4/4 (tam) | Təxminən 12 yaşdan | Böyüklər üçün standart ölçü |
Uşağa «böyüyəcək» deyə böyük gitara almaq tez-tez edilən səhvdir. Alət çox böyük olanda əl yorulur, akkordlar çətin tutulur və uşaq tez soyuyur. Ən yaxşısı uşağı mümkünsə aləti yoxlamağa aparmaq və ya ilk dərsdə müəllimdən soruşmaqdır.
Yeni alət, yoxsa ikinci əl?
İkinci əl gitara büdcəni azalda bilər, amma risk də var: əyri qol, çatlar, yüksək simlər və köhnəlmiş kökləmə açarları səni çalmaqdan soyuda bilər. Əgər ikinci əl alırsansa, yuxarıdakı yoxlama siyahısını diqqətlə keç.
- Qolu gözlə yoxla: gitaranın gövdəsindən qolun boyunca baxanda qol düz görünməlidir.
- Hər pərdədə simə bas və səsin təmiz çıxdığını yoxla.
- Gövdədə və qolun birləşmə yerində çat və ya şişkinlik olmamalıdır.
- Mümkünsə, aləti tanıyan biri ilə, məsələn müəllimlə birlikdə get.
Yeni alətin üstünlüyü zəmanət və rahat start imkanıdır. Hansı yolu seçməyindən asılı olmayaraq, aləti almazdan əvvəl əlinə götürüb çalmağa çalış.
Gitara ilə yanaşı nələr lazım olacaq?
- Kökləyici (tuner): telefon tətbiqi də kifayətdir, simlərin kökü gündəlik yoxlanmalıdır.
- Ehtiyat simlər: simlər köhnəldikcə səs boğulur və kök tez qaçır.
- Mediator (akustik və elektro üçün) və qol bağı (kəmər), xüsusilə ayaq üstə çalanda.
- Çexol və ya kətan çanta: aləti zərbədən, nəmlikdən və toz-dumandan qoruyur.
- Elektro gitara üçün gücləndirici və kabel.
- Oturub çalanda rahat oturacaq və istəsən, ayaq altlığı.
Tez-tez edilən alış səhvləri
- Yalnız qiymətə baxmaq: çox ucuz alətdə simlər yüksək olur və çalmaq çətinləşir.
- Aləti əlinə götürmədən onlayn sifariş etmək: ölçü və rahatlıq şəkildən bilinmir.
- Uşaq üçün çox böyük ölçü seçmək.
- Elektro gitara alıb gücləndirici və kabelə ehtiyac olduğunu sonradan öyrənmək.
- Məqsədi bilmədən aləti seçmək: əvvəlcə hansı musiqini çalmaq istədiyini müəyyənləşdir.
Seçimdə tək deyilsən
Dərslərə yazılan tələbələrimə alət seçimində kömək edirəm: hansı növün, ölçünün və modelin uyğun olduğunu birlikdə müəyyən edirik. Hələ alətin yoxdursa, sınaq dərsində bu barədə də danışa bilərik.
Alət hazır olandan sonra hansı addımlarla irəliləməli olduğunu gitara öyrənmək üçün yol xəritəsi yazısında izah etmişəm.
Tez-tez verilən suallar
Başlayan üçün klassik, yoxsa akustik gitara?
Barmaqlarının yorulmasını istəmirsənsə və ya uşaq üçün alırsansa, klassik gitara daha rahatdır. Mahnı oxuyub müşayiət etmək istəyirsənsə, akustik gitara daha uyğundur.
Uşaq üçün hansı ölçü lazımdır?
Kiçik yaşlı uşaqlar üçün 1/2 və ya 3/4 ölçülü klassik gitara, çox kiçik uşaqlar üçün isə ukulele daha rahatdır. Ən doğrusu uşağın boyuna görə yoxlayıb seçməkdir.
Dərsə öz alətimlə gəlməliyəm?
Bəli, evdə müntəzəm məşq üçün şəxsi alətin olması tövsiyə olunur. Seçimdə sənə kömək edə bilərəm.
Neylon simlə metal sim arasında fərq nədir?
Neylon simlər yumşaqdır və barmağı az yorur, ona görə klassik gitara və ukulele başlayanlar üçün rahatdır. Metal simlər daha parlaq və gur səs verir, amma ilk həftələrdə barmaq uclarını daha çox ağrıdır.
Gitara almadan əvvəl dərsə yazıla bilərəmmi?
Bəli. İlk sınaq dərsi ödənişsizdir və orada hansı alətin sənə uyğun olduğunu birlikdə müəyyənləşdirə bilərik.
Alətin qiyməti çalmağa təsir edirmi?
Çox ucuz alətlərdə simlər yüksək olur və kök tez qaçır, bu da çalmağı çətinləşdirir. Başlanğıc üçün bahalı alət lazım deyil, rahat və düz qolu olan, kök saxlayan alət kifayətdir.


