gitarakurslari
Dərsə yazıl
Akkordlar

Hər başlayanın bilməli olduğu 8 akkord

Lalə Xəlilova · · 10 dəq oxu

Gitara qolunda barmaqlarla tutulmuş akkord

Foto: Lucian Popescu, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0); kəsilib.

Gitara öyrənməyə başlayanda ən böyük motivasiya ilk mahnını çala bilməkdir. Bunun üçün yüzlərlə akkord bilmək lazım deyil: bir neçə əsas akkord və onların arasında rahat keçid etmək bacarığı kifayətdir. Bu yazıda başlayanların ilk öyrənməli olduğu 8 akkordu və onları necə məşq etməyi izah edirəm.

8 əsas akkord

Akkord eyni anda səslənən üç və ya daha çox notun birləşməsidir. Gitarada akkord sol əlin barmaqlarını müəyyən simlərə və pərdələrə basaraq, sağ əllə simləri çalmaqla alınır.

Bu akkordlar açıq (open) akkordlardır — yəni bəzi simlər basılmadan, açıq səslənir. Buna görə başlayanlar üçün ən asan tutulan akkordlardır:

  • Major (şən səslənən) akkordlar: C (Do), G (Sol), D (Re), A (Lya), E (Mi).
  • Minor (həzin səslənən) akkordlar: Am (Lya minor), Em (Mi minor), Dm (Re minor).

Hansı ardıcıllıqla öyrənmək rahatdır?

  1. Em — yalnız iki barmaqla tutulur, ən asan başlanğıcdır.
  2. Am — Em-ə bənzər forma, sadəcə bir sim aşağı.
  3. E — Am formasının bir sim yuxarı sürüşdürülmüş variantı.
  4. D və Dm — üç barmaqla, yuxarı simlərdə.
  5. G və C — barmaqların daha geniş açılmasını tələb edir, ona görə sonra gəlir.
  6. A — üç barmağın yan-yana yerləşdiyi akkord.

Akkord keçidləri: əsl bacarıq buradadır

Akkordu ayrıca tutmaq bir məsələdir, mahnının ritmində bir akkorddan digərinə keçmək isə başqa. Əvvəlcə iki akkordu seç (məsələn, Em və Am) və bir dəqiqə ərzində aralarında yavaş-yavaş keçid et. Sürəti yalnız barmaqlar özləri yerini tapanda artır.

Ortaq barmaqlardan istifadə et: məsələn, C ilə Am arasında keçiddə iki barmaq yerində qalır, yalnız biri hərəkət edir.

Tez-tez edilən səhvlər

  • Barmağı pərdə metalının (lad) tam üstünə qoymaq — səs boğulur. Barmaq metala yaxın, amma onun arxasında olmalıdır.
  • Barmağın yatıb qonşu simə toxunması — barmaq ucu ilə, dik basmağa çalış.
  • Çox güclü sıxmaq — əl tez yorulur. Səsin təmiz çıxması üçün lazım olan qədər bas.
  • Sağ əli unutmaq — akkord nə qədər düzgün olsa da, ritm olmadan mahnı alınmır.

Akkord diaqramını necə oxumalı?

Akkord diaqramı gitara qolunun üstdən görünüşüdür: şaquli xətlər simlər, üfüqi xətlər pərdələrdir. Simlər soldan sağa ən qalın (6-cı) simdən ən nazik (1-ci) simə qədər düzülür.

  • Nöqtə (●): barmağı həmin simin həmin pərdəsinə basmaq lazımdır. Yanında yazılan rəqəm barmağı göstərir: 1 — şəhadət barmağı, 2 — orta barmaq, 3 — adsız barmaq, 4 — çeçələ barmaq.
  • O: sim açıq çalınır, heç bir barmaq basmır.
  • X: həmin sim çalınmır və ya səsi boğulur.

Aşağıdakı cədvəldə hər akkord yazılış şəklində verilib: altı rəqəm 6-cı simdən 1-ci simə qədər basılan pərdə nömrəsidir, 0 açıq simdir, x isə çalınmayan simdir.

8 akkordun barmaq düzülüşü cədvəli

Açıq akkordlar (6-cı simdən 1-ci simə, 0 — açıq sim, x — çalınmır)
AkkordPərdələr (6→1)Barmaqlar
Em0 2 2 0 0 0Orta barmaq 5-ci simdə, adsız barmaq 4-cü simdə (2-ci pərdə)
Amx 0 2 2 1 0Şəhadət 2-ci simdə (1-ci pərdə), orta 4-cü simdə, adsız 3-cü simdə (2-ci pərdə)
E0 2 2 1 0 0Şəhadət 3-cü simdə (1-ci pərdə), orta 5-ci simdə, adsız 4-cü simdə (2-ci pərdə)
Ax 0 2 2 2 0Üç barmaq 4-cü, 3-cü və 2-ci simlərdə (2-ci pərdə)
Dx x 0 2 3 2Şəhadət 3-cü simdə, adsız 2-ci simdə (3-cü pərdə), orta 1-ci simdə (2-ci pərdə)
Dmx x 0 2 3 1Şəhadət 1-ci simdə (1-ci pərdə), orta 3-cü simdə (2-ci pərdə), adsız 2-ci simdə (3-cü pərdə)
Cx 3 2 0 1 0Şəhadət 2-ci simdə (1-ci pərdə), orta 4-cü simdə (2-ci pərdə), adsız 5-ci simdə (3-cü pərdə)
G3 2 0 0 0 3Orta barmaq 6-cı simdə (3-cü pərdə), şəhadət 5-ci simdə (2-ci pərdə), adsız və ya çeçələ barmaq 1-ci simdə (3-cü pərdə)

Barmaq düzülüşü eyni akkord üçün müəllimdən müəllimə bir qədər fərqlənə bilər, əsas odur ki, səs təmiz çıxsın və keçid rahat olsun. Ən dəqiq yoxlama üçün dərsdə barmaqlarının vəziyyətinə birlikdə baxırıq.

Hər akkordda diqqət ediləcək məqamlar

Em və Am: ilk akkordlar

Em iki barmaqla tutulur və bütün altı sim çalınır. Am-da isə 6-cı sim çalınmır, ona görə sağ əl 5-ci simdən başlamalıdır. Hər iki akkordda barmaqlar eyni formada qalır, yalnız yerləri dəyişir.

E və A: eyni forma, fərqli yer

E akkordu Am formasının bir sim qalın simlərə doğru sürüşdürülməsidir və şəhadət barmağı əlavə olunur. A-da üç barmaq eyni pərdədə yan-yana düzülür, ona görə barmaqlar bir-birini sıxa bilər. Barmaqları dik basmağa çalış ki, qonşu sim boğulmasın.

D və Dm: üçbucaq forması

Hər iki akkordda barmaqlar yuxarı simlərdə üçbucaq əmələ gətirir və yalnız 4 sim çalınır (6-cı və 5-ci simlərə toxunmursan). Dm-in D-dən fərqi 1-ci və 3-cü simlərdəki barmaqların yerindədir, qalan forma eynidir, ona görə ikisini birlikdə öyrənmək rahatdır.

C və G: əlin ən çox açılmasını tələb edən akkordlar

C və G-də barmaqlar bir-birindən uzaq simlərə düşür və əlin daha geniş açılmasını tələb edir. Bu səbəbdən onlar adətən sonrakı mərhələdə öyrənilir. Əlini rahat tutmaq, qolu sıxmamaq və ilk günlərdə qısa məşq etmək burada xüsusilə faydalıdır.

Akkord keçidləri üçün 4 həftəlik məşq planı

Akkordları təkbaşına tutmaq yarı yoldur. Mahnıda çalmaq üçün onlar arasında dayanmadan keçmək lazımdır. Aşağıdakı sadə plan gündə 15 dəqiqə ilə kifayətlənir.

  1. 1-ci həftə: Em və Am. Hər akkordu 8 dəfə ayrı-ayrılıqda çal, sonra aralarında yavaş keçid et.
  2. 2-ci həftə: E əlavə et. Em–Am–E arasında keçid məşq et. Barmaqların forma saxlamasına diqqət et.
  3. 3-cü həftə: D və Dm. D–Dm və D–Am cütlərini çal.
  4. 4-cü həftə: G, C və A. G–C, C–Am və A–D keçidləri ilə başla.

Hər həftə sonunda metronom və ya telefon tətbiqi ilə yavaş tempdə (məsələn, hər akkord 4 vuruş) keçid et. Səs təmiz çıxmayana qədər tempi artırma.

Səs niyə cingildəyir və ya boğulur?

  • Barmaq pərdə metalından uzaqdadır: barmağı metala yaxın, amma onun arxasına qoy.
  • Barmağın yatıqlığı qonşu simi boğur: barmağı dik, ucu ilə bas.
  • Çox zəif basırsan: simi pərdəyə tam yapışdıracaq qədər güc lazımdır, artığı yox.
  • Çalınmaması lazım olan simə toxunursan: sağ əli yalnız lazımi simlərə yönəlt.
  • Simlər köhnədir və ya kök qaçıb: aləti köklə və lazım olsa simləri dəyişdir.

Sadə akkord ardıcıllıqları

Sadə ardıcıllıqlar çox mahnının əsasını təşkil edir. Aşağıdakı kombinasiyalardan başlamaq olar: G–C–D, G–Em–C–D və Am–G–C–D. Mahnı sözlərini və dəqiq ifa variantını burada vermirəm, çünki hər mahnının öz müəllif hüququ var. Dərsdə sevdiyin mahnını seçib onun akkord ardıcıllığını birlikdə çıxarırıq.

Bu akkordlarla nə çalmaq olar?

G, C, D və Em kimi bir neçə akkordun birləşməsi bir çox populyar mahnının əsasını təşkil edir. Dərslərdə sevdiyin mahnıları seçirik və onları bu akkordlarla çalmağı öyrənirik — beləliklə, nəzəriyyə dərhal praktikaya çevrilir.

Akkordları mahnının ritmi ilə birləşdirmək üçün gitarada ritm: 6 vuruş naxışı yazısına bax.

DərslərAkustik gitara dərsləri haqqında ətraflıDərslərKlassik gitara dərsləri haqqında ətraflıDərslərUkulele dərsləri haqqında ətraflı

Tez-tez verilən suallar

Akkordları öyrənmək üçün not bilmək lazımdır?

Xeyr. Akkordlar sxemlər (akkord diaqramları) vasitəsilə öyrənilir. Not və nəzəriyyə istəyə görə sonradan əlavə olunur.

Barmaqlarım ağrıyır, bu normaldırmı?

İlk həftələrdə barmaq uclarının ağrıması normaldır, məşq etdikcə dəri bərkiyir. Qısa, amma müntəzəm məşq etmək və çox güclü sıxmamaq kömək edir.

Akkord ilə not arasında fərq nədir?

Not tək səsdir, akkord isə eyni anda səslənən bir neçə səsin birləşməsidir. Gitarada mahnıya müşayiət akkordlarla edilir, melodiya isə notlarla.

Akkordlarda x və 0 nə deməkdir?

0 sim açıq çalınır, yəni heç bir barmaq basmır. x həmin simin çalınmadığını və ya boğulduğunu göstərir.

Barre akkordları nə vaxt öyrənməliyəm?

Barre akkordları (məsələn, F) bir barmaqla bir neçə simi birdən basmağı tələb edir və daha çox əl gücü istəyir. Əvvəlcə açıq akkordlar və onlar arasında rahat keçidi öyrənmək, sonra barreyə keçmək daha məntiqlidir.

8 akkordu öyrənmək nə qədər vaxt aparır?

Bu, məşq tezliyindən asılıdır. Müntəzəm məşq edən tələbələr əsas akkordları adətən ilk dərslərdə tanıyır, onlar arasında rahat keçid isə daha çox məşq tələb edir.

Digər yazılar
Evdə divanda oturub akustik gitara çalan adam
Məşq

Evdə gündə 20 dəqiqə: düzgün məşq planı

Az vaxtla daha sürətli irəliləmək üçün sadə qaydalar.

Oxu →
Müəllim uşaqlarla ukulele çalır
Uşaqlar

Uşaqlar üçün gitara dərsləri: nə vaxt başlamaq olar?

Uşağın yaşı, aləti və ilk dərslər — valideynlər üçün qısa bələdçi.

Oxu →
Gitara kursu seçimi üçün yoxlama siyahısı: müəllim, format, proqram, qiymət
Kurs seçimi

Bakıda gitara kursu necə seçilir: 8 meyar

Müəllim, format, proqram və qiymət — kursları düzgün müqayisə etmək üçün yoxlama siyahısı.

Oxu →
İlk sınaq dərsi ödənişsizdir

Öyrəndiklərini dərsdə tətbiq et.

İlk sınaq dərsi ödənişsizdir — səviyyəni və sənə uyğun vaxtı birlikdə seçək.

Dərsə yazılMüəllimlə əlaqə
Dərsə yazıl